καταγωγή ιδιωματισμών

Η ομάδα των perfect girls ασχολήθηκε με την καταγωγή των ιδιωματικών λέξεων με βάση το χρήσιμο βιβλίο του κ. Γιάννη Μπασλή, Το γλωσσικό ιδίωμα του Ολύμπου. Εννοείται πως η γειτνίαση του Πυργετού με την Κρανιά καθιστά αυτονόητη την κοινή καταγωγή των ιδιωματισμών. Η καταγωγή των λέξεων του ιδιώματος Το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν οι χρήστες ενός ιδιώματος εξαρτάται από το πολιτιστικό τους επίπεδο από τις δραστηριότητες τα ήθη και τα έθιμα τους και άλλα… Η Κρανιά όπως και η Ραψάνη και τα Αμπελάκια μέχρι το 1822 είχαν αναπτύξει τη βιοτεχνία και το εμπόριο, είχε εξαιρετική ανάπτυξη φτάνοντας στα 500 σπίτια. Κρανιώτες ήρθαν σε επαφή με μεγάλα αστικά κέντρα όσο και με αλλόγλωσσους πληθυσμούς δανειζόμενοι λέξεις από τις γλώσσες των λαών.. Μέχρι το Β’ παγκόσμιο πόλεμο οι κάτοικοι ασκούσαν επαγγέλματα τα οποία πολλά από αυτά είναι οικογενειακά. Ήταν επόμενο το ειδικό λεξιλόγιο που χρησιμοποιείται από όσους ασκούν τα επαγγέλματα αυτά να είναι κτήμα όλων των κατοίκων του χωριού. Η Κρανιά και η Ραψάνη ήταν τα σημαντικότερα ορεινά παραθεριστικά κέντρα του νομού Λάρισας με αποτέλεσμα οι παραθεριστές να μεταφέρουνε στα δυο χωριά την αστική κουλτούρα με το αντίστοιχο λεξιλόγιο της δημοτικής. ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΙΔΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ ΚΡΑΝΙΑΣ - ΠΥΡΓΕΤΟΥ αλβανικές 2,70% αραβικές 1% βενετικές 0,40% βλάχικες 2,40% γαλλικές 1% ιταλικές 3,50% λατινικές 3,20% περσικές 0,50% σλαβικές 1,60% τουρκικές 14%

Όπως παρατηρείτε μεγάλο ποσοστό των λέξεων έχουν τουρκική προέλευση που εξηγείται λόγω της τουρκοκρατίας. πηγή: Γ. Μπασλή, Το γλωσσικό ιδίωμα του Ολύμπου

Διάλογος γυναικών

Η ομάδα power rangers μας εκπλήσσει καταγράφοντας ένα διάλογο με πολλούς ιδιωματισμούς μεταξύ γυναικών του χωριού. Οι ιδιωματισμοί προέρχονται από το Στόμιο, την Αιγάνη και τα γύρω χωριά. (Παρέα γυναικών στην πλατεία του χωριού) Μαζεύκαν πάλι σήμιρα οι γναίκες του χωριού σ’ πλατεία. Η Σταμπλιώ, η Μαριγώ, η Λενιώ, η Κούλα, η Ροιδουλα μαζώνοντι να πιρνούν την ώρα τσ. Λεν τα κουτσομπόλια του χωργιού και τι δλιες που έκαμαν. Λεν-Ουι μάνα μμμ… είδατε τι βροχή έριξε χτε; Σταμ- Ιχα χαμό έφτιανε Κουλ- Χάλια τα φτιαξι ούλα. Με πιασκε η μέση να τιλιώσω τα χουσμέτια. Ροιδ- Παν ούλα καταστράφκαν ντιπ για ντιπ (ντιν νταν ντιν νταν ντιν νταν οι καμπάνες χτυπούν πένθημα) Μαριγ-Μπα κακό τι γίνικε παλι; Ροιδ- Μπα κακό λετι να πέθανι κνεις; (Η Λενιώ επιστρέφει από το μανάβικο) Λεν-Ουι κακό τα μάθατι; Πέθανι η Κώτσος τς Ρινιώς. Κουλ- Αα από τι μάνα μ ; Αυτός δν ίταν νέους; Λεν-Αμ πως δν ίταν..; 73 χρουνών ίταν η καημένος. Σταμ-Και από τι πέθανι; Λεν- Δεν ξέρου απ’ ότ μ’ είπε η Μόρφω του Βαγγέλι του Φλώρου, έπαθε καρδιά. Ροιδ- Ιιιιιιιι... δεν ξέρουμι τι μας ξιμερών… σήμιρα ίμαστε αύριο δν ήμαστε Σταμ-Τι ώρα θα γένι η κιδεία; Λεν-Εεε μέχρι να τν φέρν από το νοσοκομέιο να τν κλάψουν και λίγο εε κατά το μεσημεράκι Μαριγ-Αχ αυτά που λές . Κουλ- Ταλλο τ μάθατι; Ροιδ- Ποιο καλέ; Κουλ- έκλιψαν το μαγαζί τ’ Κίτσου και λεν ότ τ καναν κατ ‘γύφτοι. Σταμ- Ααα..Τριγυρνούσαν κατ΄ γυφτοι προχτέ εδώ. Καλά μ φανκαν ύποπτοι ιμένα. Λεν-Μπαα..που φτάσαμι σιμιρα..παλιά κοιμούμασταν μ’ ανοιχτά παραθύρια, τώρα ούτε απ’ του σπίτι δεν θ κουτάμε ν ιβγούμε.

Κι άλλο κόμικ από την ομάδα Dark Mafia

Επιμένουν να εκφράζουν την επαφή τους με τους ιδιωματισμούς με κόμικ η ομάδα Dark Mafia. Απολαύστε μια ακόμη ωραία προσπάθεια!

Η ομάδα "Dark Mafia" προσπάθησε μέσα από ένα κόμικ να μας δώσει τη χρήση των ιδιωματισμών. Έξυπνη κίνηση!

Μια ακόμη ωραία συνταγή

Μια ακόμη ομάδα συνέταξε μια πετυχημένη συνταγή. Προσέξτε την και εφαρμόστε την! ΚΑΘΑΡΙΟΥ ΨΟΥΜΙ!

• Βάνουμε τ’ αλεύρ σε ένα μπολ και κάνουμε στη μέση μια τρύπα, όπου ζ’υγιαζουμε το αλάτι και το λάδι. • Υστιρου προσθέτουμε λίγο λίγο τη μπύρα και ζυμώνουμε κανά 10 λεπτό. • Τη βάζουμε στο ψυγείο να αφρατεύσει κάνα μισάωρο το ζυμάρι μας. • Ζουπάμε ελαφρά σε σχήμα καρβελιού. • Το βανουμε σε λαδωμένο σνι. • Ρίχνουμε μπολικο σουσάμι επαν στου καρβέλι, το πατάμε λίγο να κολλήσει, το χαράζουμε. • Αφοτου ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο, στους 180 για καμιά ώρα ώσπου να γεγνει. ΤΕΛΙΟΥΣΑΜΕ!

Δυο ομάδες παρουσίασαν συνταγές μαγειρικής χρησιμοποιώντας ιδιωματισμούς. Εφαρμόστε τες και δεν θα χάσετε. Η πρώτη συνταγή από την ομάδα perfect girls ΡΟΥΛΟ ΧΟΥΡΙΑΤΚΟ Μ’ΙΛΙΕΣ ΚΙ ΦΕΤΑ..

Μιάζει μι το ιλιόψωμου και κουμμένου σι φέτεις είνι πουλύ ομουρφου και τελικά και πουλύ νόστιμου. Του δουκίμασα μόνη μ’, μι τα’ αλεύρ του ψουμιού και διν ξέρου αν υπάρχ αυτή η συνταγή γραμμέν κάπ’. Τι θα χρειαστουμι: • 500 γρ. αλεύρ’ για ψουμί χουριάτκο • 2 φάκελα ξηρή μαγιά • λίγου λάδ’ • αλάτ’ • νερό χλιαρό περίπου 1 φλυτζάν’ τ’ τσαγιού, γιατ’ αυτό εξαρτάτι απτού αλεύρ’ • 200 γρ. καθαρσμένις ιλιές ή κι πουλτό ιλιάς • 100 γρ. φέτα θρυμαστμέν Πως να του κάνουμε: Στν αρχι βάνουμι στου μίξιρ ιστουν κάδου τα’ αλεύρ’, τ’ μαγιά, του λάδ, τ’ αλάτ’ και στου τέλους του νιρό και ζμώνουμι μέχρ’ η ζύμ’ να τλίγιται στου εργαλίου τς ζύμης γύρου γύρου. Μιτά ανοίγουμι με τουν πλάστ’ τ’ ζμη κι απλώνουμι τς ιλιές στου φάρδους στου μσό φύλλου κι στου άλλου μσό τ’ φέτα, έτσ ώστι ούταν κόβομι μιτά φέτις να ‘χει κι ιλιές κι τρί. Έπτα τλίγουμι σι ρουλό όχ πουλύ σφχτά κι του τουποθετούμι σε λαδόκολα σε ταψί. Αλείφουμε την επιφάνεια με λάδι. • Αφήνουμι σι ζεστού μέρους μέχρ’ να φουσκώσ κι ψήνουμι σι προθερμασμένου φούρνου στις 200 βαθμούς, 45 λεπτά πιρίπου, αυτού εξαρτάτι απ’ του φούρνου. Λιγουστά μυστκά ακόμι Πρέπ’ να κρυώσ’ καλά για να κουπεί. Μπορούμι να κάνουμι κι λιπτά ρουλά κι να τα τουποθιτήσουμι σι στρογγλό ταψί σι ιλικοειδίς σχήμα, να μοιάζ’ σα στριφτάρ. Ιλιές μπαίνουν κι πράσνες κι μαύρις ή πουλτός ιλιάς απλουτά.

ερωτηματολόγιο

Στις 31 Οκτωβρίου απευθυνθήκαμε στους συμμαθητές και στις συμμαθήτριες του σχολείου μας καλώντας τους να συμπληρώσουν το παρακάτω ερωτηματολόγιο σχετικά με τους ιδιωματισμούς και τη γλώσσα της παρέας. Όλες οι ομάδες προετοίμασαν ανάλογο ερωτηματολόγιο, αλλά επιλέχθηκε αυτό των Targarians ως πληρέστερο και σαφέστερο από όλα. Δείτε τις ερωτήσεις που θέσαμε.

Η επεξεργασία των απαντήσεων έχει ανατεθεί στην ίδια ομάδα και σε μελλοντική ανάρτηση θα δείτε και τα αποτελέσματα της έρευνας.

Η διερεύνηση του θέματος των ιδιωματισμών ξεκίνησε με την αναζήτηση λέξεων και της σημασίας τους μέσα από δυο χρήσιμα βιβλία, τα οποία και σας προτείνουμε: 1. Μπασλής Γ., Το γλωσσικό ιδίωμα του Ολύμπου, τόμος Α', Έναστρον 2010 2. Χαντζιάρας Π.Δ., Το θεσσαλικό γλωσσικό ιδίωμα, Αθήνα 1995

Καλημέρα σας! Μέσα στα πλαίσια της ερευνητικής εργασίας για το σχολικό έτος 2012-13, το Α1 του Γενικού Λυκείου Πυργετού ασχολείται με τις κοινωνικές και γεωγραφικές ποικιλίες και την επίδρασή τους στο σχολικό περιβάλλον. Οι μαθητές και οι μαθήτριες μελετούν τόσο την τοπική διάλεκτο του Πυργετού, της Αιγάνης, του Στομίου και της Καρύτσας όσο και τη διάλεκτο της παρέας. Προσπαθούν, δηλαδή, να βρουν κατά πόσο επιβιώνουν σήμερα κάποιοι ιδιωματισμοί που ανήκουν στην παραδοσιακοί κοινωνία, σε ποιες μορφές και επιπλέον ποια η σημασία των μυστικών λέξεων για την επικοινωνία στα πλαίσια της ομάδας των εφήβων. Στο ιστολόγιο αυτό θα αναρτούμε εργασίες των μαθητών και μαθητριών με σκοπό να αναδείξουμε το έργο μας και να δημιουργήσουμε και ένα βήμα προβληματισμού για το θέμα. Περιμένουμε την καλόπιστη κριτική σας!